پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
« در آخرالزمان صورت انسانها را همانند صورت آدمی میبینی ولی قلبهایشان
قلب شیطان است. سخنانشان از عسل شیرینتر و قلبهایشان از حنظل تلخ تر است.
آنان گرگانی هستند که لباس آدمیزاد بر تن کردهاند.»


علی علیه السلام فرمود:
« سال های پیش از ظهور قائم علیه السلام سالهای مکر و فریب است؛
در آن سال راستگو دروغگو شمرده میشود و دروغگو راستگو. انسان های
مکار و حیلهگر محبوب و نزدیک همه میشوند و انسانهای پست
و بیلیاقت فرو مایه سخنرانی میکنند.»
روایات مختلفی از امامان معصوم، روحیات مردم را در آخرالزمان توصیف میکند
که به بعضی از آنها اشاره میشود:
چشم و هم چشمی:امام صادق فرمود:مردم مدام به یکدیگر نگاه میکنند و میکوشند
از هم کم نیاورند
. قساوت قلب:امام صادق فرمود: دلهای مردم سخت، چشمانشان خشک و ذکر خدا برای آنان
سنگین میگردد
ریا و عجب:علی علیه السلام فرمود: زمانی خواهد آمد که مردم عبادت را سبب برتری خود
بر دیگران میدانند
غرور و خودبینی:پیامبر اکرم فرمود:کبر و غرور در قلب ها نفوذ می کند، همانگونه که زهر در
بدن پخش میشود
عدم روحیه حق طلبی:امام صادق فرمود: مردم با کسی هستند که پیروز شود
و در روایت دیگر فرمود: راه خیر خالی می شود و کسی آن را نمیپیماید
و نیز فرمود: مردم به اهل شرّ اقتدا میکنند
پیش از ظهور حضرت مهدی علیه السلام تملق و چاپلوسی نیز رواج می یابد
مردم در سخنان باطل و ناروا از یکدیگر سبقت می گیرند
شنیدن قرآن بر مردم سنگین و شنیدن سخنان باطل بر آنان سبک و خوشایند می گردد
مردم آشکارا به هم تهمت میزنند
امام صادق علیه السلام در روایتی فرمود: مردگان مسخره می شوند و هیچ کس ناراحت نمیشود
گرسنگی و کمبود مواد غذایی: امام صادق علیه السلام فرمود: پیش از ظهور مهدی
علیه السلام ناگزیر سالی فرا خواهد رسید که مردم در آن گرسنه میشوند و ترس شدیدی از
کشتهشدن و ضرر به اموال و جانها و محصولات آنها را فرا می گیرد؛ همهی اینها در قرآن
بیان شده است.آن گاه آیه 155 سورهی بقره را تلاوت فرمود: ولنبلونکم بشیء من الخوف
والجوع نقص من الاموال والانفس والثمرات و بشر الصابرین
ضعف دینداری: پیامبر اکرم دربارهی ضعف دینداری در مردم آخرالزمان فرموده است:مردم به
دنیا مشغول و از آخرت غافل میشوند. تقوا رونق ندارد. از مساجد صدای اذان به گوش میرسد
اما قلبهای مردم از ایمان خالی است
را معتقد به او میدانستند، به او بیاعتقاد میشوند و به مذهب پرستندگان ماه و خورشیددر میآیند
منابع:
بحارالانوار، ج 52، ص 364، حدیث 137 ---------- غیبه النعمانی
بحارالانوار، 52/264 حدیث 148
بحارالانوار، ج52، ص 228 و 229، حدیث 93
بحارالانوار 52/259 حدیث 14
بحارالانوار 52/258حدیث 147
بحارالانوار 52/259حدیث147
بحارالانوار 52/264حدیث148
بحارالانوار 52/278حدیث 173
نهج البلاغه - ص 265 حدیث 151
بحارالانوار 52/192حدیث26
بحارالانوار 52/256حدیث 147 علی علیه السلام
بحارالانوار 52/256حدیث147
چشم و هم چشمی از نگاه قرآن
چشم و هم چشمی و چشم داشتن به داشته های دیگران یکی از خطراتی است که سعادت
دنیوی و اخروی ما را به شدت تهدید می کند،اگر کسی به این ورطه افتاد که هر چه دیگران
دارند بهترش را داشته باشد دست به اعمالی خواهد زد که آخرت سوز و ویرانگر است.
عقده حقارت
فردی که دچار چشم و هم چشمی است به دلیل احساس حقارتی که دارد (فجر، آیه ۶۱)، میخواهد
در انجام کار یا زمینهای از دیگران بهتر باشد و سعی میکند به نوعی سرپوشی بر این احساس بگذارد،
به همین خاطر خود را توانمندتر و بهتر از آنچه که هست، قلمداد میکند. (اعراف، آیه ۲۱ و سوره
ص، آیه ۶۷) در حالی که انسان باید به دنبال تامین نیازهای طبیعی خود باشد و در حد طبیعی هم برای
تامین آنها تلاش کند و کمال مطلق را در این ابزارها و روشها بجوید
تکاثرطلبی، از عوامل چشم و هم چشمی
تکاثرطلبی نیز می تواند یکی دیگر از علل و عوامل چشم و هم چشمی باشد؛ زیرا شخص با این
شیوه می کوشد تا اموری را گرد آورد که بتواند به رخ دیگری بکشد و خود را در حد و اندازه طرف
مقابل و یا فراتر از آن بنمایاند. زیاده خواهی های آدمی در همه حوزه ها وجود دارد. بنابراین زیاده
خواهی، خاص چیز و یا امری نیست. از جمله زیاده خواهی های آدمی می توان به گردآوری مال و
فرزند و اموری اشاره کرد که به چشم می آید.
در سورة هود میخوانیم: «وَ اتَّبَعَ الَّذِینَ ظَلَمُوا مَا أُتْرِفُوا فِیهِ وَکَانُوا مُجْرِمِینَ؛(سوره هود آیه۱۱۶) و
آنانکه ستم میکردند، از تنعم و کامجویی پیروی کردند و گناهکار بودند.»
حسادت و غبطه
کسی که به مقایسه مادی زندگی خود با زندگی دیگران میپردازد، گرفتار نوعی خودکم بینی میشود
و خود را در میان مردم خوار و پست میشمارد (فجر، آیه ۶۱) از نظر این دسته از افراد، اگر
وضعیت مادی مطلوب شود، وضعیت اعتباری و روحی آنان نیز بهتر میشود (فجر، آیه ۵۱) زیرا
ملاک و معیار کرامت و اهانت را مادیات دنیوی میدانند، در حالی که کرامت انسان در تقوا و کمالاتی
است که کسب میکند و برای آن پایانی نیست، همچنانکه اهانت و خواری را میبایست در دوری از
خداوند و بی تقوایی و نقص وجودی خود دانست.
فرآموشی آخرت و دنیا طلبی
قرآن کریم می فرماید: « اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیَاةُ الدُّنْیَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَ زِینَةٌ وَ تَفَاخُرٌ بَیْنَکُمْ وَ تَکَاثُرٌ فِی الْأَمْوَالِ
وَ الْأَوْلادِ … وَ مَا الْحَیَاةُ الدُّنْیَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ؛(سوره یونس، آیه ۸۸ ) ؛ بدانید که زندگی دنیا بازی و
سرگرمی و تجمل پرستی و فخرفروشی در میان شما و افزون طلبی در اموال و فرزندان است … و
دنیا جز متاع فریب نیست.»
چشم و همچمش های خوب
از آن جایی که از نظر اسلام، کمال مطلق، خداوند است و هر انسانی باید برای کسب آن شتاب کند و
گوی سبقت را از همگان برباید، میتوان گفت که چشم و هم چشمی که در این چارچوب انجام گیرد
سازنده و خوب و ارزشی و در غیر این صورت ضدارزشی و بدخواهد بود.
خداوند در بیان معیار مسابقه اخلاقی، مسابقه به هدف دستیابی به خیر را مطرح میکند و میفرماید:
«فاستبقو الخیرات»؛ در کارهای خیر مسابقه دهید. (بقره، آیه۱۴۸؛ مائده، آیه۴۸)
عوامل قساوت قلب
1. عدم پذیرش سخن حق
خداوند در سورهی زمر میفرماید:
«أَفَمَن شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَةُ لِلْإِسْلاَمِ فَهُوَ عَلَى نُورٍ مِن رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُم مِن ذِكْرِ اللَّهِ أُولئِكَ
فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ» زمر/22
«آیا کسی که خدا سینهاش را برای اسلام گشاد کرده و بر فراز مرکبی از نور الهی قرار گرفته
(همچون کوردلانی است که نور هدایت به قلبشان راه نیافته) وای بر آنها که قلبهایی سخت در
برابر ذکر خدا دارند، آنها در گمراهی آشکارند.»
این آیه بیانگر این مطلب است که پذیرش اسلام ناشی از شرح صدری است که باعث میشود
دل انسان در مقابل سخن حق و دعوت الهی نرم شده و آنرا بپذیرد. در مقابل کسانی که از اسلام
روی برمیگردانند و راه ضلالت و گمراهی را برمیگزینند، کسانی هستند که از شنیدن سخن حق
سرباز میزنند و به دنبال آن دچار قساوت قلب بوده و از شرح صدر بی بهره اند. دوری از اسلام
و عدم پذیرش آن و تنگی سینه از پذیرش حق موجب قساوت قلب میشود .
2. پیمان شکنی
«فَبِمَا نَقْضِهِم مِّيثَاقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ وَ جَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِ وَ نَسُواْ حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُواْ
بِهِ وَ لَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلىَ خَائنَةٍ مِّنهُْمْ إِلَّا قَلِيلًا مِّنهُْمْ فَاعْفُ عَنهُْمْ وَ اصْفَحْ إِنَّ اللَّهَ يحُِبُّ الْمُحْسِنِين. مائده/13»
«پس به سبب شکستن پیمانشان آنها را از رحمت خود دور کردیم و دلهایشان را سخت گردانیدیم.
آنها کلمات را از جایگاه خود میگردانند و بهرهی خویش را از آنچه بدان تذکر داده شده بود فراموش
کردند و تو همیشه بر خیانتی از آنها آگاهی ـ مگر اندکی از آنها ـ پس آنها را عفو کن و از آنها
درگذر براستی خدا نیکوکاران را دوست میدارد.»
3. بی توجّهی به آیات و نشانه های الهی
خداوند در سورهی بقره پس از اشاره عدم توجّه بین اسرائیل نسبت به آیات و معجزات الهی و تمرّد
آنها نسبت به فرامین و دستورات الهی خطاب به ایشان میفرماید:
«ثمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُم مِّن بَعْدِ ذَالِكَ فَهِىَ كاَلحِْجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَ إِنَّ مِنَ الحِْجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ وَ
إِنَّ مِنهَْا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ وَ إِنَّ مِنهَْا لَمَا يهَْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَ مَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُون» بقره/74
«سپس دلهای شما بعد از آن مانند سنگ سخت شد یا سختتر از آن و پارهای از سنگهاست که نهرها
از آن روان شود و بعضی از آنهاست که شکافته میشود و آب از آن بیرون میآید و برخی از آنهاست
که از ترس خدا فرو میریزد و خداوند از آنچه میکنید غافل نیست.»
سرنوشت بنی اسرائیل درست عبرتی برای تمام کسانی که از کنار آیات الهی میگذرند و یبتوجّه به آنها
راه سرپیچی از اوامر و فرامین الهی را در پیش میگیرند. در حقیقت باید گفت « کسانی که معجزه و
بیّنه الهی را ببینند و به جهت گرایش حسّی در معرفت شناسی از آن اعراض کند قلبشان دچار قساوتی
شدیدتر از قساوت سنگ میشود که مصداق روشن چنین قساوتی دلهای بنی اسرائیل است.
4. طول آمل
یکی از عوامل و موجبات قساوت قلب و سنگدلی که در قرآن کریم به آن اشاره شده است، گرفتار شدن
در «طول امل» و آرزوهای دراز است.
«أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ أَن تخَْشَعَ قُلُوبهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَ مَا نَزَلَ مِنَ الحَْقِّ وَ لَا يَكُونُواْ كاَلَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ مِن
قَبْلُ فَطَالَ عَلَيهِْمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبهُُمْ وَ كَثِيرٌ مِّنهُمْ فَاسِقُون.» حدید/16
آیا برای کسانی که ایمان آوردند وقت آن نرسیده که دلهایشان نرم شود و به ذکر خدا و بدانچه پیامبر
از حق فرود آورد؟ و باید مانند کسانی نباشد که از پیش کتاب به ایشان داده شد و زمان بر آنها
به درازا کشید و دلهایشان سخت شد و بیشتر آنها بدکار شدند.
5. مداومت بر کارهای زشت و معاصی
خداوند در مورد گروهی از افراد که دچار قساوت قلب شده و هنگام ابتلا به مصیبتها وبلاها به
درگاه خداوند زاری و تضرّع نمیکنند، میفرماید:
«فَلَوْ لَا إِذْ جَاءَهُم بَأْسُنَا تَضرََّعُواْ وَ لَكِن قَسَتْ قُلُوبهُُمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَنُ مَا كَانُواْ يَعْمَلُون». انعام/43»
«پس چرا هنگامی که عذاب، به آنها رسید زاری نکردند؟ ولیکن دلهایشان سخت شد و شیطان آنچه
را که انجام میدادند برای آنها آراست.»
از آیه میتوان استفاده کرد که علّت دچار شدن این افراد به قساوت قلب انجام دادن کارهای زشتی بود
که شیطان برای آنها زیبا جلوه داده بود. تمامی گناهان که از جمله این امور میباشند، در نهایت انسان
دل انسان را سخت کرده و وی را به قساوت قلب دچار میکند.
پرهيز از عجب و ریا
يكى از صفات رذيله و زشتى كه ما همگى بايد از آن دورى بجوييم و مواظب باشيم كه با متصف شدن
به آن اعمال خود را حبط نكنيم ((عجب )) است .
اميرالمؤ منين عليه السلام مى فرمايد: عمل خود را بزرگ حساب نكنيد كه اگر چنين نموديد، نور حق
از آن عمل مى رود. و به فرموده قرآن چنين عملى مربوط به جهنم است ، هم خود عمل و هم صاحبش .
علماى علم اخلاق نسبت به عجب ، حساسيت خاصى داشته و بر اجتناب از آن پافشارى بسيارى
نموده اند:
فرق ((عجب )) و ((ريا))
فرق ميان عجب و ريا اين است كه :
((ريا)) در عمل است ؛ يعنى انسان عمل را در ظاهر براى خدا انجام مى دهد اما در واقع و حقيقت
براى تظاهر و نشان دادن خود است تا اين كه به او اعتماد و او را آدم خوبى حساب نمايند.
اما ((عجب )) يعنى عمل را بزرگ ديدن و به آن باليدن ، كارى كه انجام مى دهد آن كار در نظرش
بزرگ جلوه كند.رسول گرامى و امامان عليه السلام ما در شب ها گريه ها داشتند و از خدا طلب عفو
و بخشش مى كردند. دعاى كميل از اول تا آخر، آه و ناله است ، سر تا پايش گريه و اقرار به تقصير
است . اين حالت كه براى پيامبران و معصومين رخ مى دهد به خاطر همين است كه عبادت خود را
نمى بينند، هرچه عمل مى كنند باز خود را قاصر دانسته و عملشان را هيچ مى دانند.
امام صادق عليه السلام مى فرمايند:
دو نفر وارد مسجد شدند كه يكى فاسق بود و ديگرى صديق ، وقتى از مسجد بيرون آمدند، فاسق ،
صديق شده بود و صديق ، فاسق . زيرا فاسق
نظرات شما عزیزان: